Najczęstsze przyczyny upadku małych firm w Polsce

Zalicza się do nich podmioty, które zatrudniają nie więcej niż 50 pracowników, a ich roczny obrót lub suma bilansowa nie przekraczają 10 milionów euro. Często mówi się również o sektorze MŚP, czyli mikro, małych i średnich firm, które stanowią ponad 90% wszystkich przedsiębiorstw w Polsce. To podmioty, które zatrudniają mniej niż 250 pracowników, a ich roczny obrót nie przekracza 50 mln euro. W takiej działalności trzeba liczyć się z wieloma barierami.  

Jak mówi Prezes Zarządu Horyzont Capital Paweł Stefański:

Małe firmy mają trudności z dostępem do kapitału, zewnętrznego finansowania, nowoczesnych technologii i innowacji, szczególnie w początkowym etapie rozwoju. Bank oczekuje 12-24 miesięcy prowadzenia działalności, wysokiej zdolności kredytowej, a często również dodatkowych zabezpieczeń. Małe firmy, w obawie przed brakiem zleceń, ograniczają weryfikację kontrahentów, czym narażają się na wysokie straty i utratę płynności. Z naszych analiz wynika, że podmioty, które stosują systematyczne procedury weryfikacji, mają nawet o 70% mniej problemów z dotrzymywaniem terminów płatności przez kontrahentów.

Z raportu „Postępowania upadłościowe i restrukturyzacyjne”, przygotowanego przez wywiadownię gospodarczą MGBI, wynika, że 2024 był trzecim rokiem z rzędu, w którym zwiększyła się liczba upadłości firm – o 10,7% w stosunku do 2023 roku. Średni czas działania bankrutującego przedsiębiorstwa wynosił 13,4 lat.

Najwięcej z tych podmiotów miało od 5 do 10 lat. Liczba firmy, które ogłosiły upadłość w 2024 roku, wyniosła 436. Najwięcej wniosków o nią odnotowano w takich branżach jak: budownictwo, handel hurtowy i detaliczny, przetwórstwo przemysłowe.

W przypadku mikro działalności skala jest dużo większa. Według Ministerstwa Rozwoju i Technologii (MRiT) w 2024 roku do CEIDG wpłynęło 188,8 tys. wniosków o zakończenie jednoosobowej działalności gospodarczej. Przy czym nie są znane podstawy takiej decyzji.

Małe firmy zmagają się z wieloma problemami, a często z kilkoma jednocześnie. Niektórych nie da się przewidzieć, ale części można zapobiec. Co prowadzi małych przedsiębiorców do upadku?

Z danych BIG InfoMonitor wynika, że połowa małych i średnich firm ma należności przeterminowane o co najmniej 30 dni, a 30% o minimum 60 dni. Dopuszczanie do takich sytuacji może szybko doprowadzić do utraty płynności.

Firmy powinny korzystać z mechanizmów przypominających o zapłacie i konsekwencjach nieterminowości. Przedsiębiorca ma prawo od każdej przeterminowanej faktury naliczyć od 40 do 100 euro jako koszt odzyskania należności. Kwota zależy od wartości długu.

Jak informuje BIG InfoMonitor, 82% firm ma kontrahentów, którzy nie wywiązują się z zobowiązań na czas.

Według Krajowego Rejestru Długów przeterminowane zobowiązania polskich przedsiębiorstw wynoszą już 11,1 mld zł. Największymi wierzycielami są fundusze sekurytyzacyjne (odkupują zadłużenie od instytucji finansowych) banki, SKOK-i, firmy leasingowe i towarzystwa ubezpieczeniowe.

Warto weryfikować, z kim podejmuje się współpracę. Źródłem danych o przeterminowanych zobowiązaniach powinny być BIG InfoMonitor, Krajowy Rejestr Długów oraz CRIF. Najbardziej niepokojące są zaległości wobec ZUS-u i organów podatkowych. Mogą wskazywać na poważne problemy z zarządzaniem finansami.

Weryfikacja powinna obejmować również reputację rynkową wśród dostawców i odbiorców. Jeśli wskazują oni na problemy we współpracy, warto zastanowić się, czy to na pewno dobry partner biznesowy.

Często założenie firmy jest realizacją marzeń, a nie ma uzasadnienia w wiedzy i doświadczeniu. Tak powstaje wiele m.in. restauracji, zakładanych przez osoby, które nigdy nie pracowały w tej branży. Rozpoczęcie działalności powinno być poprzedzone analizą SWOT (mocnych i słabych stron, szans i zagrożeń), a także badaniem rynku.

BIG InfoMonitor przeprowadził ankietę, w którym pytano, czy przedsiębiorcy ponownie zdecydowaliby się na ten sam profil działalności. Około 20% nie powtórzyłoby tego kroku. Najczęściej takiej decyzji nie podjęliby przedsiębiorcy z branż transportowej (29,2%), budowlanej (23,1%) i handlowej (22,3%).

Przedsiębiorca powinien proponować klientom to, czego aktualnie potrzebują. Jednak najlepiej, jeśli ich zaskoczy i zaoferuje produkt, o którego istnieniu nie wiedzą.

Nawet najbardziej znanej marce zagraża brak zmian technologicznych i dostosowania do trendów. Konsekwencje dotykają nie tylko małych firm, ale również potentatów, czego doświadczyły m.in. Nokia i Kodak.

To problem, z którym zmagają się młode firmy, ale również te, które nie osiągają wystarczających wyników finansowych. Banki podchodzą bardzo restrykcyjnie do finansowania działalności. Jednak przedsiębiorcy mają alternatywę w postaci firm pożyczkowych. Koncentrują się one głównie na aktualnej sytuacji finansowej podmiotów, a nie na historii kredytowej. Często decyzję podejmują w 24-48 godzin.

Pożyczka nie powinna być jednak pierwszym sposobem na finansowanie. Warto z niej skorzystać w przypadku konieczności uregulowania zobowiązań, wykorzystania okazji rynkowej czy pokrycia wydatków, niezbędnych do kontynuowania działalności, np. naprawy maszyny lub zakupu nowej.